زندگى‏نامه ملا احمد نراقى (۱)

ایران اسلامى با تاریخ درخشان مهد پرورش علماء، و دانشمندان بزرگ مسلمانى بوده است كه به داشتن این ستارگان علم و فضیلت مباهات دارد.

یكى از این بزرگان علامه مولى احمد بن محمد مهدى نراقى، معروف به فاضل نراقى (م 1245 ق) است. وى در چهاردهم جمادى الثانى، در عهد سلطنت كریم خان زند در سال 1185 ق در خاندان علم و فضیلت در نراق دیده به جهان گشود.

وى دوران نوجوانى و جوانى را در شهر كاشان و در محضر پدر بزرگوارش محقق نراقى (م 1209 ق) حدود سال‌هاى 1190 تا 1205 در پانزده سال اواخر عمر پدر بزرگوارش ـ به تحصیل دوره‏هاى مقدمات، سطح و خارج گذراند و عمده تحصیل وى در این ایام مى‏باشد.

وى در حالی كه در سال 1205 به درجه اجتهاد نائل شده بود همراه پدر بزرگوارش به عتبات عالیات مشرف و مراتب عالى تحصیلات حوزوى را در آنجا مى‏گذراند.

ملااحمد از همان دوران جوانى مسئولیت مرجعیت و ریاست و زعامت دین و دنیاى مردم كاشان و قسمت‌هاى وسیعى از ایران را برعهده داشت و سخنان معاصرین و علماى پس از وى شاهد بر این مطلب مى‏باشد.

در آنجا از محضر بزرگانى همچون سید محمد مهدى بحرالعلوم (م 1212 ق)، سید على طباطبائى، صاحب الریاض (م 1231 ق)، سیدمهدى شهرستانى (م 1216 ق)، شیخ محمدجعفر نجفى (م 1228 ق)، استفاده‏هاى وافرى برده و به تدریس، تحقیق و تألیف مى‏پردازد (1) هنوز بیش از چهار سال از اقامت وى در نجف اشرف نمى‏گذشت كه به خاطر وفات پدر بزرگوارش در سال 1209 ق به ناچار به كاشان باز مى‏گردد و به جاى پدرش مسؤلیت اداره حوزه علمیه، تدریس و خدمت به مردم آن سامان را به عهده مى‏گیرد.

حوادث سیاسى و اجتماعى زمان وى

یکی از حوادث سیاسی عصر وی قتل محمد خان قاجار در سال 1212 ق است. فتحعلى شاه كه پس از او به حكومت رسید با توجه به ایمان دینى مردم و از باب مصلحت و براى مشروعیت دادن به حكومتش به دنبال جلب نظر علما بود وى در هنگام جلوس بر تخت سلطنت از شیخ جعفر نجفى معروف به كاشف الغطاء كه از بزرگان فقها در زمان او بود اجازه گرفت و سپس از ملا احمد كه بزرگترین شخصیت علمى و مرجع شیعیان ایران بود درخواست نمود كه رساله عملیه‏اى را تألیف نماید تا به دستورات آن عمل شود ملا احمد به دلیل تمایل شاه رساله وسیلة النجاة را در دو مجلد نوشته به او هدیه نمود.

فرزندان

در مقدمه معراج السعادة چاپ امیر كبیر، فرزندان ملااحمد را دو پسر ذكر نموده‏اند به نام‌هاى حاج ملامحمد معروف به حجت الاسلام و ملقب به خاتم المجتهدین كه داماد میرزاى قمى صاحب قوانین بوده است.

طرح مبحث ولایت فقیه، نمونه‏ایى بارز از ابتكارات احمد نراقی مى‏باشد وى بر خلاف اكثر فقهاى قبل از خود به این بحث به صورت یك مسئله فرعى جزئى نگاه مى‏كردند و آن را در امور حسبیه و صرف موارد زكات و خمس منحصر مى‏دیدند، بین حكومت اسلامى و مبحث ولایت فقیه جمع نموده و آن را به صورت مفصل و منسجم مطرح نموده است.

و پسر دیگر وى نصیرالدین نام داشته كه فردى فاضل و دانشمند و ادیب بوده و داراى تألیفات زیادى است. اما آنچه در كتب تراجم دانشمندان و فقهاى شیعه ذكر شده 4 پسر فاضل و دانشمند وى بدین شرح است: ملامحمد (1215 ـ 1297 ق) معروف به عبدالصاحب، محمد نصیر (1219 ـ 1273 ق) ابوتراب (1221 ـ 1262 )، محمد جواد (1222 ـ 1278 ق) كه تفصیل آثار و تألیفات آنان خواهد آمد.

شاگردان ایشان

اگر چه شاگردان ملااحمد زیاد بوده‏اند و آن چنان كه در مقدمه كتاب خزائن وى، استاد على‏اكبر غفارى نقل نموده كه بیش از 20 اجازه از وى موجود است كه در نزد فاضل معاصر حسن نراقى موجود است (2) اما نام بعضى از آنان كه در دسترس مى‏باشند عبارتند از:

1ـ شیخ مرتضى انصارى (م 1281 ق) وى بین سال‌هاى 1241 تا 1244 در اواخر عمر شریف ملا احمد از محضر وى استفاده نموده است.

2ـ برادر فاضل و دانشمندش محمدمهدى بن محمد مهدى نراقى (م 1286 ق) معروف به آقا بزرگ.

3ـ سید شفیع چابلقى (م 1280 ق) .

4ـ محمد حسن جاسبى.

5ـ فرزندش محمد بن احمد (م 1297 ق) ملقب به عبد الصاحب و معروف به حجة الاسلام، داماد محقق قمى .

6ـ برادرش میرزا ابوالقاسم كاشانى (م 1256 ق).

وى در سلسله مشایخ بسیارى از متأخرین از طریق شاگردانش به خصوص شیخ مرتضى انصارى مى‏باشد كه مى‏توان از محدث نورى صاحب مستدرك الوسائل امام خمینى(ره) و مرحوم آیة الله عظمى نجفى مرعشى نام برد.

پی‌نوشت‌ها:

1- الذریعه 1/145/ روضات الجنات 7/ 200.

2- الخزائن، ص 5.

برگرفته ازوبلاگ هیئت دیوانگان حسین

حقوق مسلمانی
 

حق اول آنكه هر چه به خویشتن نپسندد به هیچ مسلمان نیز نپسندد ، كه رسول(ص) می گوید : " مَثَل مؤمنان جمله چون یك تن است : چون یك اندام را رنجی رسد ، همه اندامها آگاهی یابد و رنجور شود . "  ، گفت : " هر كه خواهد كه از دوزخ خلاص یابد

، باید كه چون مرگ وی را دریابد ، بر كلمه شهادت دریابد ، و هر چه نپسندد كه با وی كنند با هیچ مسلمان نكند ".

حق دوم ، آنكه هیچ مسلمان از دست و زبان وی نرنجد . رسول ( ص)  گفت : " دانید كه مسلمان كه بود ؟ " گفتند : خدای و رسول بهتر دانند . گفت : " آنكه مسلمانان از دست و زبان وی آسوده باشند . " گفتند: " پس مؤمن كه بود ؟ "  گفت : " آنكه مسلمان  را بر وی ایمنی بود در تن و مال خویش . "  گفتند : " پس مهاجر كه بود ؟ " گفت : " آنكه از كار بد بریده بود . " و گفت : " حلال نیست كسی را كه به یك نظرت اشارت كند كه مسلمانی ازآن برنجد ، و حلال نیست كه چیزی كند كه مسلمان بهراسد و بترسد. "

حق سوم آنكه برهیچ كس تكبر نكند كه خدای تعالی متكبران را دشمن دارد و رسول - ص- گفت : " وحی كرد به من تواضع كن تا هیچ كس بر هیچ كس فخر نكند." و نباید كه به هیچ كس به چشم حقارت نگرد كه باشد كه آن كس ولی حق تعالی باشد و وی نداند .  كه خدای تعالی اولیای خود را پوشیده گردانیده است تا كس بدیشان راه نبرد .

حق چهارم آنكه سخن هیچ نمّام برهیچ مسلمان نشنود كه سخن از عدل باید شنید و نمّام فاسق است كه در خبر است كه : هیچ نمّام در بهشت نشود.

حق پنجم آنكه زبان از هیچ آشنا باز نگیرد بیش از سه روز. و رسول - ص- می گوید : " حلال نیست از برادر مسلمان بیش از سه روز زبان باز گرفتن" و بهترین ایشان آن بود كه به سلام ابتدا كند .

حق ششم آنكه با هر كه باشد نیكوئی كند ، بدانكه تواند و فرق نكند میان نیك و بد، كه در خبر است كه : نیكوئی كن با هر كه توانی : اگر آن كس اهل آن نباشد تو اهل آنی .

و درخبراست كه : اصل عقل پس از ایمان ، دوستی نمودن است با خلق و نیكویی كردن با پارسا و ناپارسا.

حق هفتم آنكه پیران را حرمت دارد و بر كودكان رحمت كند كه رسول - ص- می گوید : هر كه پیر را حرمت ندارد و بر كودكان رحمت نكند از ما نیست .

حق هشتم آنكه با همه مسلمانان روی خوش دارد و پیشانی گشاده دارد و در روی همگنان خندان باشد و رسول - ص-  گفت : " خدای تعالی گشاده روی و آسان گیر را دوست دارد."

حق نهم آنكه هیچ مسلمان را وعده خلاف ندهد . در خبر است كه سه چیز در هر كه بود منافق بود ، اگر چه نماز كن و روزه دار است : اندر حدیث كردن دروغ گوید و وعده را خلاف كند و اندر امانت خیانت كند.

حق دهم آنكه حرمت هر كسی به درجه وی دارد ، هر كه عزیزتر بود وی را در میان مردمان عزیزتر دارد.

حق یازدهم آنكه هر گاه دو مسلمان با یكدیگر به وحشت باشند ، جهد كند تا میان ایشان آشتی افكند. كه رسول - ص- گفت:" بگویم شما را كه چیست كه از نماز و روزه و صدقه فاضلتر است" گفتند: بگوی. گفت:" صلح افكندن میان مسلمانان "

حق دوازدهم آنكه همه عیب ها و عورت های مسلمانان پوشیده دارد كه در خبر است كه " هر كه در این جهان ستر برمسلمانان نگاه دارد ، حق - تعالی-  اندر قیامت ستر بر گناهان وی نگاه دارد."

حق سیزدهم آنكه از راه تهمت دور باشد ، تا دل مسلمانان را از گمان بد و زبان ایشان را از غیبت ، صیانت كرده باشد ، كه هر كه سبب معصیت دیگری باشد، وی درآن معصیت شریك بود و رسول - ص- می گوید:" چگونه باشد كسی كه مادر و پدر خود را دشنام دهد؟ "  گفتند: " این ، كه كند یا رسول الله؟"  گفت:" آن كسی كه مادر و پدر دیگری را دشنام دهد تا مادر و پدر وی را دشنام دهند، آن دشنام وی داده باشد."

حق چهاردهم آنكه اگر وی را جاهی باشد ، شفاعت دریغ ندارد در حق هیچ كس. رسول - ص- صحابه را گفت:" از من حاجت خواهید كه در دل دارم كه بدهم و تأخیر می كنم، تا كسی از شما شفاعت كند تا وی را مزد بود، شفاعت كنید تا ثواب یابید."

حق پانزدهم آنكه چون بشنود كه كسی در مسلمانی زبان دراز می كند و به جان و مال وی قصد می كند- و وی غایب است- ناصرآن غایب باشد در جواب، و آن ظلم را از وی باز دارد، كه رسول- ص- می گوید:" هیچ مسلمانی نیست كه نصرت كند مسلمانی را جایی كه سخن وی گویند به زشتی، و حرمت وی فرو نهند، كه نه خدای تعالی وی را نصرت كند آنجا كه حاجتمندتر بود، و هیچ مسلمانی نیست كه نصرت فرو گذارد و خصمی نكند كه نه حق- تعالی- وی را ضایع بگذارد جایی كه دوست تر دارد."

حق شانزدهم آنكه چون به صحبت كسی بد مبتلا شود، مجاملت و مدارا باید كرد تا برهد ، و با وی درشتی نكند در مشافهه.

ابن عباس می گوید در معنی این آیت كه و" یدرؤون بالحسنة السیئة " كه فحش را به سلام و مدارا مقابله كنید.

حق هفدهم آنكه نشست و خاست و دوستی با درویشان دارد و از مجالست توانگران حذر كند. رسول - ص- گفت:" با مردگان منشینید " گفتند: كه این كیانند  گفت " توانگران " .

حق هجدهم آنكه جهد كند تا شادی به دل مسلمانی رساند وحاجتی از آن وی قضا كند. رسول - ص- می گوید:" هر كس كه حاجت مسلمانی روا كند، همچنان باشد كه همه عمر حق تعالی را خدمت كرده باشد. "

حق نوزدهم آنكه فراهر كه رسد ، به سلام ابتدا كند پیش از سخن گفتن و دست وی فرا گیرد.

حق بیستم آنكه اگر كسی را عطسه آید بگوید: الحمدلله . چون این بگفت كسی كه این بشنود بگوید: یرحمك الله...

حق بیست و یكم آنكه به بیمار ،  پرسان شود كسی را كه آشنا بود اگر چه دوست نبود .

حق بیست و دوم آنكه از پس جنازه فرا شود . رسول - ص-  می گوید : " هر كه از پس جنازه فرا شود وی را قیراطی مزد است و اگر بایستد تا دفن كنند دو قیراط . هر قیراطی چند كوه احد."

و ادب تشییع آن است كه خاموش باشد و نخندد و به عبرت مشغول باشد و از مرگ خود اندیشه كند.

حق بیست و سوم آنكه به زیارت گورها شود تا دعا گوید ایشان را ، و بدان عبرت گیرد و بداند كه ایشان از پیش برفتندی و وی را نیز بباید رفت بزودی و جای وی همچون جای ایشان گور است .

این است جمله  تفصیل حقوق مسلمانان كه نگاه باید داشت به مجرد مسلمانی .        

"  كیمیای سعادت "

باتشکر از وبلاگ هیئت دیوانگان حسین(ع)

یا ابا صالح المهدی ادرکنی

اللهم عجل لولیک الفرج

الا ای گوهر یکدانه برگرد
تمنای دل دیوانه برگرد
اگر چه خانه ام تنگ است، ای یار
کرم بنما به سوی خانه برگرد
غریبی کردنت با ما روا نیست
مشو با بی کسان بیگانه برگرد
بیا تا دین ما باقیست ساقی
برای رونق میخانه برگرد
سراغ شهر را از چشم ما گیر
به حق تربت پروانه برگرد
برای هل اتی بودن ما
سفر کرده از این کاشانه برگرد

بر گرفته از وب سایت هیئت دیوانگان حسین (ع) بابل

با سلام خدمت همه دوستانی که با الطافشون منو شرمنده کردند.

و با تشکر از آقای سید روح الله نوربخش و وبلاگ هیئت دیوانگان حسین(ع) که در این ایام که کسالت داشتم  بنده را یاری نمودند .

و من الله التوفیق

کلام مولا علی

*پروردگار از نادانان پیمان نگرفت که دانا شوند ؛ مگر پس از اینکه از دانایان پیمان گرفت که به نادانان ؛ دانش بیاموزند.

*چه بسیار باشند کسانی که به دلیل گفتار نیک مردم ؛ در فتنه و فساد افتند.

*هنگامی که درباره دیگری سخن میگویی ؛ از خداوند بترس.

*محال است که پروردگار در شکر را به دل کسی بگشاید ؛ و در وفور نعمت را به رویش ببندد ؛ و غیر ممکن است که خداوند در توبه را بگشاید ؛ و در آمرزش را فرو بندد.

*ارزش بهره مندی از دنیا در اندک بودن آن است.

*آنکس که میان خود و پروردگارش ؛ ایمان خویش را پاک گرداند ؛ خداوند مهربان ؛ میان او و کار مردم ؛ سازش و سامان ایجاد می فرماید.

*ساکنان دنیا به کاروانیانی مانند هستند که در نیمه راه ؛ برای رفع خستگی نشسته و کاروان سالار بانگ زند که : کوچ کنید و منشینید که مهلت گذشته است.

*دل ؛ دفتر دیده است.

*از دنیا ؛ آنچه به سوی تو می آید بگیر و از هرچه از تو دور می شود ؛ روی بگردان.

*از کار خویش غافل مباش ؛ که کسی لحظه ای از تو غافل نیست.

سیر و سیاحت عجیب